Lajmi i mirë: gjermanishtja lexohet pothuajse ashtu siç shkruhet, njësoj si shqipja. Nëse i mëson rregullat e shqiptimit që në mësimin e parë, do të lexosh saktë çdo fjalë të re, edhe kur nuk e di kuptimin. Në këtë mësim krahasojmë çdo tingull gjerman me shqipen, që ta kesh sa më të lehtë.
Në këtë mësim mëson
- Të thuash alfabetin gjerman dhe të shkruash emrin tënd me germa (buchstabieren)
- Të lexosh saktë kombinimet ei, ie, eu, sch, ch, st, sp
- Të shqiptosh umlautet ä, ö, ü dhe shkronjën ß
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| das Haus | die Häuser | shtëpi |
| die Schule | die Schulen | shkollë |
| der Zug | die Züge | tren |
| das Wasser | – | ujë |
| der Vater | die Väter | baba |
| die Mutter | die Mütter | nënë |
| die Straße | die Straßen | rrugë |
| das Buch | die Bücher | libër |
| die Tür | die Türen | derë |
| das Mädchen | die Mädchen | vajzë |
| das Ei | die Eier | vezë |
| die Zeit | die Zeiten | kohë |
| die Liebe | – | dashuri |
| heute | – | sot |
| ich | – | unë |
| ja | – | po |
| nein | – | jo |
| danke | – | faleminderit |
| bitte | – | ju lutem; s’ka përse |
Alfabeti: 26 shkronja + ä, ö, ü, ß
Alfabeti gjerman ka 26 shkronja latine, si në anglisht. Përveç tyre ka tri zanore me dy pika sipër (Umlaut): ä, ö, ü, dhe shkronjën ß (Eszett), që shqiptohet si s e fortë. Kur i thua shkronjat me radhë (p.sh. kur të kërkojnë ta germëzosh emrin në telefon), i thua kështu:
| Shkronja | Emri | Shkronja | Emri |
|---|---|---|---|
| A | a | N | en |
| B | be | O | o |
| C | ce | P | pe |
| D | de | Q | ku |
| E | e | R | er |
| F | ef | S | es |
| G | ge | T | te |
| H | ha | U | u |
| I | i | V | fau |
| J | jot | W | ve |
| K | ka | X | iks |
| L | el | Y | ypsilon |
| M | em | Z | cet |
| Ä | e (a-umlaut) | Ö | ö (o-umlaut) |
| Ü | y (u-umlaut) | ß | escet |
Tingujt që i shkruajmë ndryshe nga shqipja
Këto janë rregullat më të rëndësishme. Kolona e tretë tregon si do ta shkruanim tingullin me shkronja shqipe.
| Gjermanisht | Shembull | Shqiptohet (afërsisht) |
|---|---|---|
| ei | mein, Zeit | majn, cajt |
| ie | Liebe, sieben | libe, zibën (i e gjatë) |
| eu / äu | heute, Häuser | hojte, hojza |
| au | Haus | haus |
| sch | Schule | shule |
| st / sp në fillim | Straße, Sport | shtrase, shport |
| z / tz | Zug, Platz | cug, plac |
| w | Wasser | vasa |
| v | Vater | fata |
| s para zanores | Sonne, sieben | zone, zibën |
| j | ja | ja |
| ch pas a, o, u | Buch, acht | buh, aht (h e fortë) |
| ch pas e, i, ä, ö, ü | ich, Mädchen | ihj, methjen |
| -ig në fund | zwanzig | cvancihj |
| ü | Tür | tyr |
| ß | Straße | shtrase |
| qu | Quelle | kvele |
Zanoret e gjata, zanoret e shkurtra dhe fundi i fjalës
Zanorja është e gjatë kur pas saj vjen h (Sohn), kur dyfishohet (Tee) ose kur pas saj vjen vetëm një bashkëtingëllore (Tag). Zanorja është e shkurtër kur pas saj vijnë dy bashkëtingëllore (Mutter, Bett).
Në fund të fjalës b, d, g shqiptohen si p, t, k: Hund → hunt, Tag → tak. Mbaresa -er në fund shqiptohet si një a e lehtë: Vater → fata, Lehrer → lera.
Emrat (substantivat) në gjermanisht shkruhen gjithmonë me shkronjë të madhe: das Haus, die Schule, der Zug.
Dialog: Germëzimi i emrit në telefon
Frau Weber: Wie heißen Sie, bitte?
Si e keni emrin, ju lutem?
Arben: Ich heiße Arben Krasniqi.
Unë quhem Arben Krasniqi.
Frau Weber: Wie schreibt man das?
Si shkruhet kjo?
Arben: K – R – A – S – N – I – Q – I.
K – R – A – S – N – I – Q – I (ka, er, a, es, en, i, ku, i).
Frau Weber: Danke schön!
Faleminderit shumë!
Arben: Bitte schön!
S’ka përse!
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Shkronja z gjermane është c-ja jonë: Zeit = cajt, zehn = cejn. Mos e lexo si z shqipe.
- ü është y-ja shqipe (Tür = tyr, über = ybër). Shqiptarët e kanë këtë tingull më lehtë se shumica e të huajve.
- Tingulli ich [ç] është pothuajse i njëjtë me hj-në shqipe te ‘hjedh’ ose ‘hje’. Thuaj ‘ihj’, jo ‘iç’ dhe jo ‘ish’.
- Kur nuk ke tastierë gjermane, shkruaj ae, oe, ue dhe ss: Mädchen = Maedchen, Straße = Strasse.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Si shqiptohet ‘ei’ në gjermanisht? (shkruaje me shkronja shqipe)
Shiko zgjidhjen
aj. ei = aj: mein (majn), Zeit (cajt).
- Cila shkronjë gjermane shqiptohet si y-ja shqipe?
Shiko zgjidhjen
ü. ü = y: Tür (tyr), Bücher (byhja).
- Si shqiptohet ‘sch’ në gjermanisht? (me shkronja shqipe)
Shiko zgjidhjen
sh. Schule = shule.
- Si shqiptohet shkronja ‘w’ gjermane? (me shkronja shqipe)
Shiko zgjidhjen
v. Wasser = vasa.
- Si shqiptohet shkronja ‘z’ gjermane? (me shkronja shqipe)
Shiko zgjidhjen
c. Zug = cug, zehn = cejn.
- Si shqiptohet ‘eu’ te fjala ‘heute’? (me shkronja shqipe)
Shiko zgjidhjen
oj. eu dhe äu = oj: heute (hojte), Häuser (hojza).
- Shkruaj fjalën gjermane për ‘shkollë’ me artikull.
Shiko zgjidhjen
die Schule. die Schule, shumës die Schulen.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-1. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-1 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Sa shkronja ka alfabeti gjerman?
Alfabeti gjerman ka 26 shkronja bazë, plus tri zanore me umlaut (Ä, Ö, Ü) dhe shkronjën ß. Gjithsej 30 shenja.
A është i vështirë shqiptimi gjerman për shqiptarët?
Jo shumë. Shqipja i ka shumicën e tingujve gjermanë, si y (ü), c (z), sh (sch) dhe hj (ch te ich). Tingulli më i ri për shqiptarët është ö, që shqiptohet si e me buzë të rrumbullakosura.
Si shkruhet ß nëse nuk e kam në tastierë?
Shkruaje ss: Straße = Strasse. Në Zvicër ß nuk përdoret fare, shkruhet gjithmonë ss.
