Nëntë parafjalë gjermane mund të marrin edhe dativ, edhe akuzativ. Zgjedhja varet nga një pyetje e vetme: a po flasim për vendndodhjen (wo? → dativ), apo për lëvizjen drejt një vendi (wohin? → akuzativ)? Pasi ta kuptosh këtë, një nga pjesët më të frikshme të gramatikës bëhet logjike.
Në këtë mësim mëson
- Të zgjedhësh dativ ose akuzativ pas parafjalëve me dy rasa
- Të dallosh çiftet legen/liegen, stellen/stehen, setzen/sitzen, hängen
- Të përshkruash ku e vendos diçka dhe ku ndodhet
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| legen | – | vendos shtrirë (lëvizje) |
| liegen | – | rri shtrirë (vend) |
| stellen | – | vendos në këmbë (lëvizje) |
| stehen | – | qëndron në këmbë (vend) |
| setzen (sich) | – | ulem, ul (lëvizje) |
| sitzen | – | rri ulur (vend) |
| hängen | – | var (lëvizje) / është i varur (vend) |
| stecken | – | fut |
| das Regal | die Regale | raft |
| die Schublade | die Schubladen | sirtar |
| der Boden | die Böden | dysheme |
| die Ecke | die Ecken | qoshe |
| der Spiegel | die Spiegel | pasqyrë |
| das Kissen | die Kissen | jastëk |
Rregulli
Parafjalët: in, an, auf, unter, über, vor, hinter, neben, zwischen.
Wo? (vendndodhje, pa lëvizje drejt një vendi tjetër) → DATIV: Das Buch liegt auf dem Tisch.
Wohin? (lëvizje drejt një vendi, ndryshim pozicioni) → AKKUSATIV: Ich lege das Buch auf den Tisch.
| Wohin? + Akkusativ | Wo? + Dativ |
|---|---|
| Ich gehe in die Küche. | Ich bin in der Küche. |
| Ich lege das Handy auf den Tisch. | Das Handy liegt auf dem Tisch. |
| Ich stelle die Flasche in den Kühlschrank. | Die Flasche steht im Kühlschrank. |
| Ich hänge das Bild an die Wand. | Das Bild hängt an der Wand. |
| Ich setze mich auf das Sofa. | Ich sitze auf dem Sofa. |
| Wir fahren in die Stadt. | Wir wohnen in der Stadt. |
Çiftet e foljeve
Foljet e lëvizjes kanë kundrinor (dikush e vendos diçka), foljet e vendit jo (sendi thjesht ndodhet aty).
| Lëvizje (wohin? + A), e rregullt | Vend (wo? + D), e parregullt |
|---|---|
| legen – hat gelegt | liegen – hat gelegen |
| stellen – hat gestellt | stehen – hat gestanden |
| sich setzen – hat sich gesetzt | sitzen – hat gesessen |
| hängen – hat gehängt | hängen – hat gehangen |
Bashkimet
in + dem = im, an + dem = am (dativ); in + das = ins, an + das = ans (akuzativ): Ich gehe ins Kino. Ich bin im Kino. Wir fahren ans Meer. Wir sind am Meer.
Dialog: Shpërngulja
Kristina: Wohin stellen wir das Sofa?
Ku ta vendosim divanin?
Arian: Stell es bitte an die Wand, neben das Fenster.
Vendose, të lutem, te muri, pranë dritares.
Kristina: Und der Fernseher?
Po televizori?
Arian: Der kommt vor das Sofa. Wo sind eigentlich die Bücher?
Ai shkon para divanit. Po librat ku janë?
Kristina: Die liegen noch im Karton. Ich lege sie später ins Regal.
Janë ende në kuti. Më vonë i vendos në raft.
Arian: Gut, dann setzen wir uns jetzt aufs Sofa und trinken einen Kaffee!
Mirë, atëherë tani ulemi në divan dhe pimë një kafe!
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Testi i shpejtë: nëse në shqip mund të pyesësh ‘për ku?’, është akuzativ. Nëse pyet ‘ku?’, është dativ.
- Lëvizja brenda të njëjtit vend mbetet dativ: Wir laufen im Park (vrapojmë në park). Por: Wir laufen in den Park (vrapojmë për në park).
- ‘ankommen’ merr dativ, edhe pse duket lëvizje: Ich komme am Bahnhof an. Sepse pyetja është ‘ku mbërrin?’, jo ‘për ku?’.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Ich lege das Buch auf ___ Tisch. (der)
Shiko zgjidhjen
den. legen → wohin? → akuzativ: den.
- Plotëso: Das Buch liegt auf ___ Tisch. (der)
Shiko zgjidhjen
dem. liegen → wo? → dativ: dem.
- Plotëso: Ich gehe ___ Kino. (in + das)
Shiko zgjidhjen
ins. in das = ins (akuzativ).
- Plotëso: Ich bin ___ Kino. (in + dem)
Shiko zgjidhjen
im. in dem = im (dativ).
- Plotëso: Das Bild hängt an ___ Wand. (die)
Shiko zgjidhjen
der. wo? → dativ: der Wand.
- Cila folje: Ich ___ die Flasche in den Kühlschrank. (stellen/stehen)
Shiko zgjidhjen
stelle. Lëvizje me kundrinor → stellen.
- Plotëso: Wir fahren an ___ Meer. (das)
Shiko zgjidhjen
das. wohin? → akuzativ: an das Meer (ans Meer).
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-5. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-5 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Çfarë janë Wechselpräpositionen?
Janë nëntë parafjalë (in, an, auf, unter, über, vor, hinter, neben, zwischen) që marrin dativ kur pyet wo? dhe akuzativ kur pyet wohin?.
Cili është dallimi mes legen dhe liegen?
legen = vendos diçka shtrirë (lëvizje, me akuzativ). liegen = diçka ndodhet shtrirë (vend, me dativ).
Si thuhet ‘shkoj në kinema’ dhe ‘jam në kinema’?
Ich gehe ins Kino (akuzativ). Ich bin im Kino (dativ).
