Deri tani folja ishte gjithmonë në vendin e dytë. Në fjalitë e varura, pas lidhëzave si weil (sepse), dass (që) dhe wenn (nëse, kur), folja e zgjedhuar shkon në FUND. Kjo është karakteristika më e njohur e gjermanishtes, dhe me të ndërton fjali më të gjata dhe më të pasura.
Në këtë mësim mëson
- Të ndërtosh fjali të varura me foljen në fund
- Të përdorësh weil, dass dhe wenn
- Të fillosh fjalinë me fjalinë e varur
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| weil | – | sepse (folja në fund) |
| denn | – | sepse (rendi normal) |
| dass | – | që |
| wenn | – | nëse; kur (e tashme, e ardhme, e përsëritur) |
| glauben | – | besoj |
| denken | – | mendoj |
| hoffen | – | shpresoj |
| wissen | – | di |
| sagen | – | them |
| finden | – | mendoj, më duket |
| wichtig | – | i rëndësishëm |
| schade | – | gjynah, keq |
| das Wetter | – | moti |
| der Stau | die Staus | bllokim trafiku |
| das Visum | die Visa | vizë |
Folja në fund
Fjalia kryesore + presje + lidhëza + … + folja e zgjedhuar në fund.
| Fjalia kryesore | Lidhëza | Mesi | Folja (fund) |
|---|---|---|---|
| Ich lerne Deutsch, | weil | ich in Deutschland | arbeite. |
| Ich glaube, | dass | er heute nicht | kommt. |
| Ich komme mit, | wenn | ich Zeit | habe. |
| Er ist müde, | weil | er lange arbeiten | musste. |
| Ich weiß, | dass | du Recht | hast. |
Dy folje ose folje e ndashme
Me modale ose Perfekt, folja e zgjedhuar shkon krejt në fund, pas paskajores ose pjesores: …, weil ich arbeiten muss. …, dass er gekommen ist.
Foljet e ndashme bashkohen përsëri në fund: Ich weiß, dass der Zug um acht ankommt.
Fjalia e varur në fillim
Nëse fillon me fjalinë e varur, ajo zë pozicionin 1. Prandaj fjalia kryesore fillon direkt me foljen: Wenn ich Zeit habe, komme ich mit. Weil es regnet, bleiben wir zu Hause. Kjo quhet ‘folje – presje – folje’.
weil apo denn?
Të dyja do të thonë ‘sepse’. Pas ‘denn’ rendi mbetet normal (folja në vendin e dytë), pas ‘weil’ folja shkon në fund.
Ich bleibe zu Hause, denn ich bin krank. = Ich bleibe zu Hause, weil ich krank bin.
Dialog: Një ftesë
Julia: Kommst du am Samstag zu meiner Party?
Vjen të shtunën në festën time?
Alban: Ich hoffe, dass ich kommen kann. Aber ich weiß noch nicht, ob ich arbeiten muss.
Shpresoj që të mund të vij. Por ende nuk e di nëse duhet të punoj.
Julia: Schade! Warum arbeitest du am Samstag?
Gjynah! Pse punon të shtunën?
Alban: Weil ein Kollege krank ist. Aber wenn ich frei habe, komme ich natürlich.
Sepse një koleg është i sëmurë. Por nëse jam i lirë, natyrisht vij.
Julia: Super. Ich finde es wichtig, dass du meine Freunde kennenlernst!
Shkëlqyeshëm. Mendoj se është e rëndësishme që t’i njohësh shokët e mi!
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Para weil, dass, wenn vendoset gjithmonë presje në gjermanisht.
- Në të folur do të dëgjosh ndonjëherë ‘weil’ me rend normal (‘weil ich bin müde’). Kjo është gjuhë e folur jo-standarde. Në provim dhe në shkrim, folja në fund!
- ‘wenn’ vs ‘wann’: ‘wann’ është fjalë pyetëse (Wann kommst du?), ‘wenn’ është lidhëz (Wenn du kommst, …).
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland ___. (arbeiten)
Shiko zgjidhjen
arbeite. Pas weil folja në fund: arbeite.
- Rendit pas ‘dass’: Ich glaube, dass … (er / kommt / heute)
Shiko zgjidhjen
er heute kommt. dass + kryefjala + … + folja në fund.
- Plotëso: Wenn ich Zeit habe, ___ ich mit. (kommen)
Shiko zgjidhjen
komme. Pas fjalisë së varur, folja e fjalisë kryesore vjen menjëherë.
- Plotëso me weil: Er ist müde, weil er lange arbeiten ___. (müssen, Präteritum)
Shiko zgjidhjen
musste. Folja e zgjedhuar krejt në fund.
- Cila lidhëz e lë foljen në vendin e dytë: weil apo denn?
Shiko zgjidhjen
denn. denn nuk ndryshon rendin.
- Plotëso: Ich weiß, ___ du Recht hast. (që)
Shiko zgjidhjen
dass. dass = që.
- Plotëso: ___ kommst du? – Um 8. (kur, pyetje)
Shiko zgjidhjen
Wann. Pyetje → wann. Lidhëz → wenn.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-8. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-8 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Ku shkon folja pas weil në gjermanisht?
Në fund të fjalisë: Ich lerne Deutsch, weil ich hier arbeite.
Cili është dallimi mes weil dhe denn?
Të dyja do të thonë ‘sepse’. Pas weil folja shkon në fund, pas denn rendi mbetet normal.
Cili është dallimi mes wenn dhe wann?
wann është fjalë pyetëse (kur?), wenn është lidhëz (kur, nëse): Wenn es regnet, bleibe ich zu Hause.
