Në shqip themi ‘kur’ dhe ‘nëse’, ndërsa gjermanishtja ka tri fjalë: als, wenn dhe ob. Në këtë mësim i ndajmë qartë. Mëson edhe pyetjet e zhdrejta, mënyrën më të sjellshme për të pyetur në zyrë ose në dyqan: ‘Können Sie mir sagen, wo der Bahnhof ist?’.
Në këtë mësim mëson
- Të dallosh als (një herë në të shkuarën) nga wenn (të përsëritura ose të tashme)
- Të përdorësh ob për ‘nëse’ në pyetjet po/jo
- Të bësh pyetje të zhdrejta të sjellshme
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| als | – | kur (një herë, në të shkuarën) |
| wenn | – | kur (çdo herë, e tashme/e ardhme); nëse |
| ob | – | nëse (pyetje po/jo e zhdrejtë) |
| immer wenn | – | sa herë që |
| Können Sie mir sagen, …? | – | A mund të më thoni …? |
| Wissen Sie, …? | – | A e dini …? |
| Ich möchte wissen, … | – | Do të doja të dija … |
| Ich weiß nicht, … | – | Nuk e di … |
| die Öffnungszeiten | – | orari i hapjes |
| der Schalter | die Schalter | sportel |
| geöffnet / geschlossen | – | i hapur / i mbyllur |
| umziehen | – | shpërngulem |
| die Jugend | – | rinia |
als apo wenn?
als = një ngjarje e vetme ose një periudhë e vetme në të shkuarën: Als ich nach Deutschland kam, konnte ich kein Deutsch. Als ich ein Kind war, wohnte ich in Shkodra.
wenn = ngjarje e përsëritur (edhe në të shkuarën) ose në të tashmen/të ardhmen: Immer wenn ich meine Oma besuchte, kochte sie Byrek. Wenn ich nach Hause komme, rufe ich dich an.
Të dyja e çojnë foljen në fund.
| Situata | Lidhëza |
|---|---|
| Një herë, në të shkuarën | als |
| Shumë herë, në të shkuarën | (immer) wenn |
| E tashme / e ardhme | wenn |
| Kusht (nëse) | wenn |
ob: ‘nëse’ për pyetjet po/jo
Kur një pyetje po/jo futet brenda një fjalie tjetër, përdoret ‘ob’ dhe folja shkon në fund: Kommt er? → Ich weiß nicht, ob er kommt.
Kujdes: ‘wenn’ është kusht (nëse = me kusht që), ‘ob’ është pyetje (nëse = a). Ich weiß nicht, ob ich Zeit habe (nuk e di a kam kohë).
Pyetjet e zhdrejta
Pyetjet W bëhen të zhdrejta duke mbajtur fjalën pyetëse si lidhëz. Folja shkon në fund. Kështu tingëllojnë shumë më të sjellshme:
| Pyetje e drejtë | Pyetje e zhdrejtë (e sjellshme) |
|---|---|
| Wo ist der Bahnhof? | Können Sie mir sagen, wo der Bahnhof ist? |
| Wann öffnet das Amt? | Wissen Sie, wann das Amt öffnet? |
| Hat die Apotheke geöffnet? | Wissen Sie, ob die Apotheke geöffnet hat? |
| Wie viel kostet das Ticket? | Ich möchte wissen, wie viel das Ticket kostet. |
Dialog: Në sportel
Besar: Entschuldigung, können Sie mir sagen, wo ich meinen Aufenthaltstitel abholen kann?
Më falni, a mund të më thoni ku mund ta marr lejen e qëndrimit?
Mitarbeiter: Im zweiten Stock, Zimmer 214. Haben Sie einen Termin?
Në katin e dytë, dhoma 214. Keni termin?
Besar: Ich weiß nicht, ob ich einen Termin brauche. Als ich letztes Mal hier war, war das nicht nötig.
Nuk e di nëse më duhet termin. Kur isha këtu herën e fundit, nuk ishte e nevojshme.
Mitarbeiter: Für die Abholung brauchen Sie keinen Termin. Aber wissen Sie, wann die Öffnungszeiten sind?
Për tërheqjen nuk ju duhet termin. Por a e dini cili është orari?
Besar: Nein, leider nicht.
Jo, fatkeqësisht.
Mitarbeiter: Montag bis Freitag von 8 bis 12 Uhr.
E hënë deri të premten nga 8 deri në 12.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Me ‘Können Sie mir sagen, …?’ mund ta bësh çdo pyetje të sjellshme. Në zyra gjermane kjo bën diferencë.
- Pyetja: ‘Kur ke ardhur në Gjermani?’ në përgjigje merr ‘als’: Als ich 2020 nach Deutschland kam, …
- ‘ob’ nuk përdoret kurrë si kusht. ‘Ob du kommst, freue ich mich’ është gabim. E sakta: Wenn du kommst, freue ich mich.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: ___ ich ein Kind war, wohnte ich in Tirana. (als/wenn)
Shiko zgjidhjen
Als. Një periudhë e vetme në të shkuarën → als.
- Plotëso: Immer ___ ich Zeit hatte, spielte ich Fußball. (als/wenn)
Shiko zgjidhjen
wenn. E përsëritur → wenn.
- Plotëso: Ich weiß nicht, ___ er kommt. (wenn/ob)
Shiko zgjidhjen
ob. Pyetje po/jo e zhdrejtë → ob.
- Bëje të zhdrejtë: Wo ist der Bahnhof? → Können Sie mir sagen, wo der Bahnhof ___?
Shiko zgjidhjen
ist. Folja në fund.
- Plotëso: ___ ich nach Hause komme, rufe ich dich an. (als/wenn)
Shiko zgjidhjen
Wenn. E ardhme → wenn.
- Plotëso: Wissen Sie, ___ die Apotheke geöffnet hat? (a)
Shiko zgjidhjen
ob. Pyetje po/jo → ob.
- Plotëso: ___ ich nach Deutschland kam, konnte ich kein Deutsch. (als/wenn)
Shiko zgjidhjen
Als. Një ngjarje e vetme në të shkuarën → als.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-9. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-9 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Cili është dallimi mes als dhe wenn?
als përdoret për një ngjarje ose periudhë të vetme në të shkuarën. wenn përdoret për ngjarje të përsëritura dhe për të tashmen ose të ardhmen.
Kur përdoret ob në gjermanisht?
Për pyetjet po/jo të zhdrejta: Ich weiß nicht, ob er kommt (nuk e di a vjen).
Si bëhet një pyetje e sjellshme në gjermanisht?
Me pyetje të zhdrejtë: Können Sie mir sagen, wo/wann/wie …? dhe folja në fund.
