Çdo emër gjerman ka një gjini: mashkullore (der), femërore (die) ose asnjanëse (das). Gjinia nuk përputhet gjithmonë me shqipen: ‘das Mädchen’ (vajza) është asnjanëse! Prandaj rregulli i artë është: mëso çdo emër bashkë me artikullin dhe shumësin. Në këtë mësim të japim edhe rregullat që ta gjesh artikullin në shumicën e rasteve.
Në këtë mësim mëson
- Të dish tre artikujt shquar (der, die, das) dhe të pashquarit (ein, eine)
- Të përdorësh mbaresat që tregojnë gjininë
- Të formosh shumësin dhe të dish se në shumës artikulli është gjithmonë die
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| der Tisch | die Tische | tavolinë |
| der Stuhl | die Stühle | karrige |
| der Schlüssel | die Schlüssel | çelës |
| der Kuli | die Kulis | stilolaps |
| die Lampe | die Lampen | llambë |
| die Tasche | die Taschen | çantë |
| die Zeitung | die Zeitungen | gazetë |
| die Wohnung | die Wohnungen | banesë |
| die Information | die Informationen | informacion |
| die Möglichkeit | die Möglichkeiten | mundësi |
| das Fenster | die Fenster | dritare |
| das Handy | die Handys | celular |
| das Auto | die Autos | veturë, makinë |
| das Kind | die Kinder | fëmijë |
| das Mädchen | die Mädchen | vajzë |
| das Zentrum | die Zentren | qendër |
| der Apfel | die Äpfel | mollë |
| der Tag | die Tage | ditë |
Artikulli i shquar dhe i pashquar
Artikulli i pashquar (ein/eine) do të thotë ‘një’: ein Tisch = një tavolinë. Në shumës nuk ka artikull të pashquar: Tische = tavolina.
| Mashkullore | Femërore | Asnjanëse | Shumës | |
|---|---|---|---|---|
| i shquar | der Tisch | die Lampe | das Fenster | die Tische |
| i pashquar | ein Tisch | eine Lampe | ein Fenster | Tische (pa artikull) |
Mbaresat që tregojnë gjininë
Këto rregulla vlejnë për shumicën dërrmuese të emrave. Janë arma jote më e fortë kundër der/die/das:
| Artikulli | Mbaresa / grupi | Shembuj |
|---|---|---|
| die | -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion, -tät, -ei, -ie | die Zeitung, die Freiheit, die Möglichkeit, die Information, die Universität, die Bäckerei, die Familie |
| die | shumica e emrave me -e | die Lampe, die Tasche, die Schule |
| das | -chen, -lein (zvogëlimet) | das Mädchen, das Brötchen |
| das | -um, -ment | das Zentrum, das Dokument |
| das | foljet e bëra emër | das Essen, das Leben |
| der | ditët, muajt, stinët | der Montag, der Januar, der Sommer |
| der | -ling, -ismus, -or | der Frühling, der Tourismus, der Motor |
| der | shumica e profesioneve mashkullore me -er | der Lehrer, der Fahrer |
Shumësi
Në shumës artikulli është gjithmonë ‘die’, për të tre gjinitë. Vetë emri ka disa mënyra për të formuar shumësin, prandaj mësoje bashkë me emrin:
| Mbaresa | Njëjës | Shumës |
|---|---|---|
| -e | der Tag | die Tage |
| -e + umlaut | der Stuhl | die Stühle |
| -(e)n | die Lampe, die Zeitung | die Lampen, die Zeitungen |
| -er (+ umlaut) | das Kind, das Buch | die Kinder, die Bücher |
| -s | das Auto, das Handy | die Autos, die Handys |
| pa ndryshim | das Fenster, der Lehrer | die Fenster, die Lehrer |
| vetëm umlaut | der Apfel | die Äpfel |
Dialog: Në dyqanin e mobilieve
Kundin: Entschuldigung, was kostet der Tisch?
Më falni, sa kushton tavolina?
Verkäufer: Der Tisch kostet 120 Euro. Die Stühle kosten 40 Euro pro Stück.
Tavolina kushton 120 euro. Karriget kushtojnë 40 euro copa.
Kundin: Und die Lampe?
Po llamba?
Verkäufer: Die Lampe ist im Angebot. Sie kostet nur 25 Euro.
Llamba është në ofertë. Kushton vetëm 25 euro.
Kundin: Super! Ich nehme den Tisch, vier Stühle und die Lampe.
Shkëlqyeshëm! Marr tavolinën, katër karrige dhe llambën.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Shkruaj fjalët e reja me ngjyra: blu për der, të kuqe për die, jeshile për das. Kujtesa vizuale ndihmon shumë.
- Mos e përkthe gjininë nga shqipja: ‘vajza’ është femërore në shqip, por ‘das Mädchen’ është asnjanëse, sepse mbaron me -chen.
- Emrat e përbërë marrin artikullin e fjalës së fundit: das Haus + der Schlüssel = der Hausschlüssel.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Cili artikull? ___ Zeitung
Shiko zgjidhjen
die. Mbaresa -ung → gjithmonë die.
- Cili artikull? ___ Mädchen
Shiko zgjidhjen
das. Mbaresa -chen → gjithmonë das.
- Cili artikull? ___ Tisch
Shiko zgjidhjen
der. der Tisch, die Tische.
- Cili është shumësi i ‘das Kind’?
Shiko zgjidhjen
die Kinder. das Kind → die Kinder.
- Cili është shumësi i ‘die Frau’?
Shiko zgjidhjen
die Frauen. die Frau → die Frauen.
- Cili është artikulli i shquar në shumës për të gjitha gjinitë?
Shiko zgjidhjen
die. Në shumës: gjithmonë die.
- Cili artikull? ___ Information
Shiko zgjidhjen
die. Mbaresa -ion → die.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-5. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-5 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Si ta di kur përdoret der, die apo das?
Mësoje çdo emër bashkë me artikullin. Mbaresat ndihmojnë shumë: -ung, -heit, -keit, -ion janë die; -chen dhe -lein janë das; ditët, muajt dhe stinët janë der.
Cili është artikulli në shumës në gjermanisht?
Në shumës artikulli i shquar është gjithmonë ‘die’: der Tisch → die Tische, das Kind → die Kinder.
Pse das Mädchen është asnjanëse?
Sepse të gjitha fjalët me mbaresën -chen janë asnjanëse, pavarësisht nga kuptimi.
