Folja ‘sein’ (jam) është folja më e rëndësishme e gjermanishtes. Me të thua kush je, nga je, çfarë pune bën dhe si ndihesh. Është e parregullt, prandaj duhet mësuar përmendsh, por pas këtij mësimi do ta përdorësh pa menduar.
Në këtë mësim mëson
- Të njohësh përemrat vetorë ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie
- Të zgjedhosh foljen sein në të tashmen
- Të thuash profesionin, kombësinë dhe gjendjen tënde
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shqip |
|---|---|
| der Lehrer / die Lehrerin | mësues / mësuese |
| der Arzt / die Ärztin | mjek / mjeke |
| der Student / die Studentin | student / studente |
| der Verkäufer / die Verkäuferin | shitës / shitëse |
| der Koch / die Köchin | kuzhinier / kuzhiniere |
| der Fahrer / die Fahrerin | shofer / shofere |
| der Pfleger / die Pflegerin | infermier / infermiere |
| der Elektriker / die Elektrikerin | elektricist / elektriciste |
| der Ingenieur / die Ingenieurin | inxhinier / inxhiniere |
| der Albaner / die Albanerin | shqiptar / shqiptare |
| der Deutsche / die Deutsche | gjerman / gjermane |
| müde | i lodhur |
| krank | i sëmurë |
| glücklich | i lumtur |
| verheiratet | i martuar |
| ledig | beqar |
| arbeitslos | i papunë |
| nett | i këndshëm, i sjellshëm |
Përemrat vetorë
Kujdes me fjalën ‘sie’: me s të vogël do të thotë ‘ajo’ ose ‘ata/ato’, me S të madhe (Sie) do të thotë ‘ju’ e sjellshme. Kuptimin e dallon nga folja dhe nga konteksti.
| Gjermanisht | Shqip |
|---|---|
| ich | unë |
| du | ti |
| er | ai |
| sie | ajo |
| es | ai/ajo (për gjini asnjanëse: das Kind → es) |
| wir | ne |
| ihr | ju (shumës, joformale) |
| sie | ata / ato |
| Sie | ju (e sjellshme, për një ose më shumë veta) |
Zgjedhimi i foljes sein
Mësoje si këngë: ich bin, du bist, er ist, wir sind, ihr seid, sie sind.
| Veta | sein | Shqip |
|---|---|---|
| ich | bin | jam |
| du | bist | je |
| er / sie / es | ist | është |
| wir | sind | jemi |
| ihr | seid | jeni |
| sie / Sie | sind | janë / jeni |
- Ich bin müde.
Jam i lodhur. - Bist du verheiratet?
A je i martuar? - Sie ist Ärztin.
Ajo është mjeke. - Wir sind aus Albanien.
Ne jemi nga Shqipëria. - Seid ihr Studenten?
A jeni studentë?
Profesioni pa artikull, femërori me -in
Kur thua profesionin ose kombësinë tënde me ‘sein’, nuk vendos artikull, njësoj si në shqip: Ich bin Lehrer (jam mësues), jo ‘Ich bin ein Lehrer’.
Shumica e profesioneve marrin -in në femërore: Lehrer → Lehrerin, Verkäufer → Verkäuferin. Disa marrin edhe umlaut: Arzt → Ärztin, Koch → Köchin.
Dialog: Në festë
Lena: Hallo, ich bin Lena. Und du?
Përshëndetje, unë jam Lena. Po ti?
Besnik: Ich bin Besnik. Ich bin aus Tirana.
Unë jam Besniku. Jam nga Tirana.
Lena: Bist du Student?
A je student?
Besnik: Nein, ich bin Elektriker. Und du?
Jo, jam elektricist. Po ti?
Lena: Ich bin Pflegerin. Das ist meine Freundin Sara. Sie ist Ärztin.
Unë jam infermiere. Kjo është shoqja ime Sara. Ajo është mjeke.
Besnik: Freut mich, Sara!
Gëzohem, Sara!
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Mos i ngatërro ‘seid’ (jeni, nga sein) me ‘seit’ (që prej): Ihr seid nett. / Ich wohne seit 2020 hier.
- Në gjermanisht folja e vetës së dytë shumës (ihr) përdoret për një grup miqsh: ‘Seid ihr müde?’ = ‘A jeni të lodhur?’ (ju, shokët).
- ‘Deutsche’ është e veçantë: der Deutsche, die Deutsche, ein Deutscher. Ich bin Deutscher / Ich bin Deutsche.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Wir ___ aus dem Kosovo.
Shiko zgjidhjen
sind. wir sind = ne jemi.
- Plotëso: Du ___ sehr nett.
Shiko zgjidhjen
bist. du bist = ti je.
- Plotëso: Ihr ___ müde.
Shiko zgjidhjen
seid. ihr seid = ju jeni (joformale, shumës).
- Plotëso: Ich ___ Lehrerin.
Shiko zgjidhjen
bin. ich bin = unë jam.
- Plotëso: Er ___ Arzt.
Shiko zgjidhjen
ist. er ist = ai është.
- Si thuhet ‘ne jemi’ në gjermanisht?
Shiko zgjidhjen
wir sind. wir sind.
- Cila është forma femërore e ‘Arzt’?
Shiko zgjidhjen
Ärztin. Arzt → Ärztin (me umlaut).
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-3. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-3 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Si zgjedhohet folja sein në gjermanisht?
ich bin, du bist, er/sie/es ist, wir sind, ihr seid, sie/Sie sind.
A vendoset artikull para profesionit në gjermanisht?
Jo. Thuhet ‘Ich bin Lehrer’, jo ‘Ich bin ein Lehrer’, njësoj si në shqip ‘jam mësues’.
Cili është dallimi mes sie dhe Sie?
‘sie’ me s të vogël është ‘ajo’ ose ‘ata/ato’. ‘Sie’ me S të madhe është ‘ju’ e sjellshme.
