Me foljet modale thua çfarë mund, duhet, do ose lejohet të bësh: ‘Mund të vij’, ‘Duhet të punoj’, ‘Këtu nuk lejohet duhani’. Ato janë ndër foljet më të përdorura dhe ndërtojnë fjali me dy folje, ku e dyta shkon në fund.
Në këtë mësim mëson
- Të zgjedhosh gjashtë foljet modale
- Të ndërtosh fjalinë me modale + paskajore në fund
- Të mos ngatërrosh ‘nicht müssen’ me ‘nicht dürfen’
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| können | – | mund; di (aftësi, mundësi) |
| müssen | – | duhet (detyrim) |
| wollen | – | dua (vullnet, plan) |
| möchten | – | do të doja (dëshirë e sjellshme) |
| dürfen | – | lejohet, kam leje |
| sollen | – | duhet (sipas dikujt tjetër) |
| schwimmen | – | notoj |
| rauchen | – | pi duhan |
| parken | – | parkoj |
| bezahlen | – | paguaj |
| helfen | – | ndihmoj |
| unterschreiben | – | nënshkruaj |
| das Formular | die Formulare | formular |
| der Ausweis | die Ausweise | letërnjoftim |
| leider | – | fatkeqësisht |
| natürlich | – | natyrisht |
Zgjedhimi
Dy veçori: te ‘ich’ dhe ‘er/sie/es’ forma është e njëjtë dhe pa mbaresë (ich kann, er kann). Në njëjës shumica ndryshojnë zanoren (können → kann, müssen → muss, dürfen → darf, wollen → will).
| Veta | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | möchten |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | kann | muss | will | darf | soll | möchte |
| du | kannst | musst | willst | darfst | sollst | möchtest |
| er / sie / es | kann | muss | will | darf | soll | möchte |
| wir | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | möchten |
| ihr | könnt | müsst | wollt | dürft | sollt | möchtet |
| sie / Sie | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | möchten |
Struktura: modalja në vendin e dytë, paskajorja në fund
| Pozicioni 1 | Modalja | Mesi | Fundi (paskajore) |
|---|---|---|---|
| Ich | kann | gut | schwimmen. |
| Du | musst | das Formular | unterschreiben. |
| Hier | darf | man nicht | parken. |
| Wir | wollen | nächstes Jahr nach Albanien | fahren. |
| Kannst | du | mir | helfen? |
Kuptimet dhe kurthi i madh
können = aftësi ose mundësi: Ich kann Deutsch sprechen.
müssen = detyrim: Ich muss um 6 Uhr aufstehen.
wollen = vullnet i fortë ose plan: Ich will in Deutschland studieren.
möchten = dëshirë e sjellshme: Ich möchte einen Termin machen.
dürfen = leje ose ndalim: Darf ich hier sitzen? Hier darf man nicht rauchen.
sollen = detyrë që ta ka dhënë dikush tjetër: Der Arzt sagt, ich soll viel trinken.
KUJDES: ‘nicht müssen’ = s’ka nevojë (Du musst nicht kommen = nuk është e nevojshme të vish). ‘nicht dürfen’ = ndalohet (Du darfst nicht kommen = s’të lejohet të vish).
Dialog: Në zyrën e Bürgeramt
Beamtin: Guten Tag. Was kann ich für Sie tun?
Mirëdita. Çfarë mund të bëj për ju?
Agon: Ich möchte meine Adresse ändern. Ich habe eine neue Wohnung.
Do të doja të ndryshoja adresën. Kam një banesë të re.
Beamtin: Haben Sie Ihren Ausweis dabei?
E keni letërnjoftimin me vete?
Agon: Ja, hier bitte. Muss ich etwas bezahlen?
Po, urdhëroni. A duhet të paguaj diçka?
Beamtin: Nein, das müssen Sie nicht. Sie müssen nur hier unterschreiben.
Jo, nuk është e nevojshme. Duhet vetëm të nënshkruani këtu.
Agon: Darf ich Ihren Kuli nehmen?
A mund ta marr stilolapsin tuaj?
Beamtin: Natürlich.
Natyrisht.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- ‘Ich will’ tingëllon shumë i drejtpërdrejtë, si ‘dua dhe kaq’. Kur kërkon diçka nga dikush, përdor ‘Ich möchte’ ose ‘Können Sie …?’.
- ‘man’ (dikush, njeriu në përgjithësi) përdoret shumë me modalet: Hier darf man nicht parken. Man muss pünktlich sein.
- Pyetja më e sjellshme për ndihmë: ‘Können Sie mir bitte helfen?’ (A mund të më ndihmoni, ju lutem?)
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Ich ___ gut schwimmen. (können)
Shiko zgjidhjen
kann. ich kann.
- Plotëso: Du ___ heute arbeiten. (müssen)
Shiko zgjidhjen
musst. du musst.
- Plotëso: Hier ___ man nicht rauchen. (dürfen)
Shiko zgjidhjen
darf. man darf nicht = ndalohet.
- Plotëso: Er ___ nach Deutschland fahren. (wollen)
Shiko zgjidhjen
will. er will.
- Rendit duke filluar me ‘Ich’: ich / Deutsch / lernen / muss
Shiko zgjidhjen
Ich muss Deutsch lernen. Modalja në vendin e dytë, paskajorja në fund.
- Përkthe: ‘Nuk ke nevojë të vish.’ (du)
Shiko zgjidhjen
Du musst nicht kommen. nicht müssen = s’ka nevojë.
- Plotëso: Wir ___ morgen kommen. (können)
Shiko zgjidhjen
können. wir können.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-15. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-15 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Cilat janë foljet modale në gjermanisht?
können, müssen, wollen, dürfen, sollen dhe möchten. Ato ndiqen nga një folje tjetër në paskajore në fund të fjalisë.
Cili është dallimi mes nicht müssen dhe nicht dürfen?
‘nicht müssen’ do të thotë ‘nuk është e nevojshme’. ‘nicht dürfen’ do të thotë ‘ndalohet’.
Si zgjedhohet können?
ich kann, du kannst, er kann, wir können, ihr könnt, sie können.
