Nëse do të mësosh vetëm një rregull të sintaksës gjermane, mëso këtë: në fjalinë dëftore, folja e zgjedhuar është GJITHMONË në vendin e dytë. Kjo e dallon gjermanishten nga shqipja dhe anglishtja, dhe është gabimi që i tradhton fillestarët menjëherë.
Në këtë mësim mëson
- Të vendosësh foljen në vendin e dytë në çdo fjali dëftore
- Të fillosh fjalinë me kohën ose vendin (inversioni)
- Të lidhësh fjali me und, aber, oder, denn, sondern
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| heute | – | sot |
| morgen | – | nesër |
| jetzt | – | tani |
| dann | – | pastaj |
| danach | – | më pas |
| zuerst | – | së pari |
| oft | – | shpesh |
| immer | – | gjithmonë |
| manchmal | – | ndonjëherë |
| hier | – | këtu |
| dort | – | atje |
| und | – | dhe |
| aber | – | por |
| oder | – | ose |
| denn | – | sepse |
| sondern | – | por (pas mohimit) |
| das Wochenende | die Wochenenden | fundjavë |
Folja në vendin e dytë
Vendi i parë mund të jetë kryefjala, koha, vendi ose edhe kundrinori. Por folja e zgjedhuar mbetet në vendin e dytë. Nëse vendin e parë e zë diçka tjetër, kryefjala kalon PAS foljes. Kjo quhet inversion.
| Pozicioni 1 | Pozicioni 2 (folja) | Pjesa tjetër |
|---|---|---|
| Ich | gehe | heute ins Kino. |
| Heute | gehe | ich ins Kino. |
| Am Wochenende | arbeite | ich nicht. |
| In Berlin | wohnt | meine Schwester. |
| Deutsch | lerne | ich seit einem Jahr. |
- Heute lerne ich Deutsch. (jo: Heute ich lerne Deutsch)
Sot mësoj gjermanisht. - Morgen habe ich einen Termin.
Nesër kam një termin.
Pyetjet
Në pyetjet me fjalë pyetëse, folja është gjithashtu në vendin e dytë: Wo wohnst du? Në pyetjet po/jo, folja kalon në vendin e parë: Wohnst du in Berlin?
Fjalët lidhëse në ‘pozicionin 0’
‘und, aber, oder, denn, sondern’ lidhin dy fjali pa ndryshuar rendin. Ato nuk numërohen si pozicion; folja mbetet në vendin e dytë të fjalisë së re.
Ich lerne Deutsch, denn ich arbeite in Deutschland. (Mësoj gjermanisht, sepse punoj në Gjermani.)
Ich komme nicht heute, sondern morgen. (Nuk vij sot, por nesër.)
Koha para vendit
Kur ke kohën, mënyrën dhe vendin në një fjali, rendi i zakonshëm është: KUR – SI – KU. Ich fahre morgen mit dem Zug nach München. (Nesër udhëtoj me tren për Mynih.)
Dialog: Plane për fundjavë
Tim: Was machst du am Wochenende?
Çfarë bën në fundjavë?
Rina: Am Samstag arbeite ich bis 14 Uhr. Dann gehe ich einkaufen.
Të shtunën punoj deri në 14. Pastaj shkoj për pazar.
Tim: Und am Sonntag?
Po të dielën?
Rina: Am Sonntag besuche ich meine Tante, denn sie hat Geburtstag.
Të dielën vizitoj tezen time, sepse ka ditëlindjen.
Tim: Schön! Morgen spiele ich Fußball, aber am Sonntag habe ich Zeit.
Bukur! Nesër luaj futboll, por të dielën kam kohë.
Rina: Dann trinken wir nächste Woche einen Kaffee, oder?
Atëherë pimë një kafe javën tjetër, apo jo?
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Gabimi nr. 1 i shqiptarëve: ‘Heute ich gehe…’. Në gjermanisht është ‘Heute gehe ich…’. Numëro: 1 = Heute, 2 = gehe.
- Kur fjalia ka dy folje (me folje modale ose Perfekt), e dyta shkon në fund: Ich muss heute arbeiten. Ich habe Pizza gegessen. Kjo quhet ‘kllapa e fjalisë’.
- ‘denn’ (sepse) nuk ndryshon rendin. ‘weil’ (gjithashtu ‘sepse’) e çon foljen në fund. Këtë do ta mësosh në A2.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Rendit fjalinë duke filluar me ‘Morgen’: morgen / ich / arbeite
Shiko zgjidhjen
Morgen arbeite ich. Folja në vendin e dytë: Morgen arbeite ich.
- Plotëso: Heute ___ ich keine Zeit. (haben)
Shiko zgjidhjen
habe. Heute (1) habe (2) ich.
- Cila fjali është gabim? a) Heute ich lerne Deutsch. b) Heute lerne ich Deutsch. (shkruaj a ose b)
Shiko zgjidhjen
a. Pas ‘Heute’ vjen folja: Heute lerne ich.
- Bëj pyetje po/jo: du / kommst / aus Albanien
Shiko zgjidhjen
Kommst du aus Albanien. Pyetje po/jo: folja në fillim.
- A e ndryshon ‘und’ rendin e fjalëve? (po/jo)
Shiko zgjidhjen
jo. und, aber, oder, denn, sondern janë në pozicionin 0.
- Rendit duke filluar me ‘Ich’: ich / nach Berlin / morgen / fahre
Shiko zgjidhjen
Ich fahre morgen nach Berlin. Kur (morgen) para ku (nach Berlin).
- Plotëso: Am Wochenende ___ wir Fußball. (spielen)
Shiko zgjidhjen
spielen. Am Wochenende (1) spielen (2) wir.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-14. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-14 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Cili është rregulli i rendit të fjalëve në gjermanisht?
Në fjalinë dëftore folja e zgjedhuar është gjithmonë në vendin e dytë. Nëse fjalia fillon me kohën ose vendin, kryefjala del pas foljes: Heute gehe ich.
Çfarë është inversioni në gjermanisht?
Kur fjalia nuk fillon me kryefjalën, kryefjala dhe folja ndërrojnë vendet: Ich gehe heute → Heute gehe ich.
A ndryshon rendi pas und dhe aber?
Jo. und, aber, oder, denn dhe sondern nuk ndikojnë në rendin e fjalëve.
