Kush pyet, mëson. Në gjermanisht ka dy lloje pyetjesh: pyetje me fjalë pyetëse (W-Fragen, sepse pothuajse të gjitha fillojnë me W) dhe pyetje që përgjigjen me po ose jo. Në të dyja, vendi i foljes është rregulli kryesor.
Në këtë mësim mëson
- Të përdorësh fjalët pyetëse kryesore
- Të dallosh wo, woher dhe wohin
- Të bësh pyetje po/jo dhe të përgjigjesh me ja, nein, doch
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shqip |
|---|---|
| wer? | kush? |
| was? | çfarë? |
| wo? | ku? (vendndodhja) |
| woher? | nga? (prejardhja) |
| wohin? | për ku? (drejtimi) |
| wann? | kur? |
| wie? | si? |
| wie viel? | sa? (për të panumërueshme) |
| wie viele? | sa? (për të numërueshme) |
| warum? | pse? |
| welcher / welche / welches? | cili / cila? |
| wie lange? | sa kohë? |
| doch | po (si përgjigje ndaj pyetjes mohuese) |
| vielleicht | ndoshta |
| nach Hause | në shtëpi (drejtimi) |
| zu Hause | në shtëpi (vendndodhja) |
W-Fragen: fjala pyetëse + folja + kryefjala
Fjala pyetëse është në vend të parë, folja e zgjedhuar në vend të dytë, pastaj kryefjala.
| Pozicioni 1 | Pozicioni 2 (folja) | Pjesa tjetër |
|---|---|---|
| Wo | wohnst | du? |
| Woher | kommen | Sie? |
| Was | machst | du heute? |
| Wann | beginnt | der Kurs? |
| Warum | lernst | du Deutsch? |
wo, woher, wohin
Shqipja përdor ‘ku’ për të tria, gjermanishtja jo:
wo? = ku ndodhet (Wo wohnst du? – In Berlin.)
woher? = nga vjen (Woher kommst du? – Aus Albanien.)
wohin? = për ku shkon (Wohin gehst du? – Nach Hause / Zum Arzt.)
Pyetjet po/jo dhe fjala doch
Në pyetjen po/jo folja është në vend të parë: Kommst du aus Albanien? Hast du Zeit? Sprechen Sie Deutsch?
Përgjigjet: ja (po), nein (jo). Kur pyetja është mohuese dhe ti do të thuash ‘po’, përdor ‘doch’: Kommst du nicht? – Doch, ich komme! (Nuk vjen? – Po, vij!).
- Sprechen Sie Albanisch? – Ja, ich spreche Albanisch.
A flisni shqip? – Po, flas shqip. - Hast du keine Zeit? – Doch, ich habe Zeit.
Nuk ke kohë? – Po, kam kohë.
Dialog: Në kursin e integrimit
Kursleiter: Wer ist neu hier?
Kush është i ri këtu?
Ardit: Ich bin neu. Ich heiße Ardit.
Unë jam i ri. Quhem Ardit.
Kursleiter: Woher kommen Sie, Ardit?
Nga vini, Ardit?
Ardit: Aus Albanien, aus Durrës.
Nga Shqipëria, nga Durrësi.
Kursleiter: Und warum lernen Sie Deutsch?
Dhe pse mësoni gjermanisht?
Ardit: Ich arbeite hier und ich brauche Deutsch für die Arbeit.
Punoj këtu dhe më duhet gjermanishtja për punën.
Kursleiter: Wie lange sind Sie schon in Deutschland?
Sa kohë keni në Gjermani?
Ardit: Seit sechs Monaten.
Që prej gjashtë muajsh.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- ‘Wer’ do të thotë ‘kush’, jo ‘ku’. Shqiptarët shpesh ngatërrojnë ‘wer’ dhe ‘wo’. Mbaje mend: wo = ku.
- ‘wie viel’ me emra të panumërueshëm (Wie viel Zeit? Wie viel Geld?), ‘wie viele’ me emra në shumës (Wie viele Kinder?).
- Në pyetje po/jo zëri ngrihet në fund, si në shqip.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Si thuhet ‘ku banon?’ në gjermanisht?
Shiko zgjidhjen
Wo wohnst du. wo = ku (vendndodhja).
- Plotëso: ___ kommst du? – Aus Tirana.
Shiko zgjidhjen
Woher. Prejardhja → woher.
- Plotëso: ___ heißt du?
Shiko zgjidhjen
Wie. Wie heißt du? = Si quhesh?
- Plotëso: ___ ist das? – Das ist Herr Müller.
Shiko zgjidhjen
Wer. Për persona → wer.
- Plotëso: Kommst du nicht? – ___, ich komme!
Shiko zgjidhjen
Doch. Po ndaj pyetjes mohuese → doch.
- Plotëso: ___ gehst du? – Nach Hause.
Shiko zgjidhjen
Wohin. Drejtimi → wohin.
- Plotëso: ___ Kinder hast du? (sa)
Shiko zgjidhjen
Wie viele. Kinder është shumës i numërueshëm → wie viele.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-7. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-7 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Cili është dallimi mes wo, woher dhe wohin?
wo = ku ndodhet, woher = nga vjen, wohin = për ku shkon.
Kur përdoret doch në gjermanisht?
Kur dikush bën një pyetje mohuese dhe ti përgjigjesh pozitivisht: ‘Hast du keine Zeit?’ – ‘Doch!’ (Po, kam).
Si bëhet pyetja po/jo në gjermanisht?
Folja vendoset në fillim të fjalisë: Du kommst → Kommst du?
