Kur je i sëmurë, duhet të dish të shpjegosh çfarë të dhemb, dhe duhet ta kuptosh mjekun. Ky mësim të jep fjalorin e trupit, frazat për simptomat dhe urdhëroren, sepse mjeku dhe farmacisti flasin gjithmonë me të: ‘Nehmen Sie …’, ‘Trinken Sie viel!’.
Në këtë mësim mëson
- Të emërtosh pjesët e trupit
- Të përshkruash dhimbjet dhe simptomat
- Të formosh dhe të kuptosh urdhëroren
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| der Kopf | die Köpfe | kokë |
| der Hals | die Hälse | fyt; qafë |
| der Bauch | die Bäuche | bark |
| der Rücken | die Rücken | shpinë |
| der Arm | die Arme | krah |
| die Hand | die Hände | dorë |
| das Bein | die Beine | këmbë (e gjithë) |
| der Fuß | die Füße | këmbë (shputa) |
| das Auge | die Augen | sy |
| das Ohr | die Ohren | vesh |
| der Zahn | die Zähne | dhëmb |
| das Fieber | – | temperaturë |
| der Husten | – | kollë |
| der Schnupfen | – | rrufë |
| die Schmerzen | – | dhimbje (shpesh në shumës) |
| der Hausarzt / die Hausärztin | – | mjek/e familjeje |
| die Praxis | die Praxen | klinikë, ambulancë |
| das Rezept | die Rezepte | recetë |
| die Tablette | die Tabletten | tabletë |
| die Krankmeldung | die Krankmeldungen | raport mjekësor për punën |
| die Versichertenkarte | die Versichertenkarten | karta e sigurimit shëndetësor |
| krank / gesund | – | i sëmurë / i shëndetshëm |
Si thua çfarë të dhemb
Mënyra 1: Ich habe + [pjesa e trupit] + schmerzen, e bashkuar në një fjalë: Kopfschmerzen, Bauchschmerzen, Halsschmerzen, Rückenschmerzen, Zahnschmerzen.
Mënyra 2: [pjesa e trupit] + tut / tun + weh: Mein Kopf tut weh. Meine Füße tun weh. (Njëjës: tut, shumës: tun.)
Të tjera: Ich habe Fieber. Ich habe Husten. Mir ist schlecht (më vjen për të vjellë). Mir ist kalt (kam ftohtë).
Urdhërorja (Imperativ)
Forma ‘du’ = rrënja e foljes pa -st dhe pa ‘du’ (du kommst → Komm!). Ndryshimi e → i mbetet (Nimm! Iss! Lies!), ndryshimi a → ä jo (Fahr!).
Forma ‘Sie’ = paskajorja + Sie, me foljen në fillim: Nehmen Sie die Tabletten dreimal täglich.
| Paskajorja | du | ihr | Sie |
|---|---|---|---|
| kommen | Komm! | Kommt! | Kommen Sie! |
| trinken | Trink viel! | Trinkt viel! | Trinken Sie viel! |
| nehmen | Nimm! | Nehmt! | Nehmen Sie! |
| essen | Iss! | Esst! | Essen Sie! |
| lesen | Lies! | Lest! | Lesen Sie! |
| fahren | Fahr! | Fahrt! | Fahren Sie! |
| anrufen | Ruf an! | Ruft an! | Rufen Sie an! |
| sein | Sei ruhig! | Seid ruhig! | Seien Sie ruhig! |
Dialog: Te mjeku i familjes
Ärztin: Guten Morgen, Herr Hoxha. Was fehlt Ihnen?
Mirëmëngjes, zoti Hoxha. Çfarë ju shqetëson?
Herr Hoxha: Ich habe seit drei Tagen Halsschmerzen und Husten. Und heute habe ich Fieber.
Kam tri ditë që më dhemb fyti dhe kam kollë. Dhe sot kam temperaturë.
Ärztin: Machen Sie bitte den Mund auf. … Ja, der Hals ist rot. Sie haben eine Erkältung.
Hapeni gojën, ju lutem. … Po, fyti është i skuqur. Keni ftohje.
Herr Hoxha: Ich muss aber arbeiten.
Por unë duhet të punoj.
Ärztin: Nein, bleiben Sie drei Tage zu Hause. Ich schreibe Ihnen eine Krankmeldung. Trinken Sie viel Tee und nehmen Sie diese Tabletten.
Jo, rrini tri ditë në shtëpi. Po ju shkruaj një raport mjekësor. Pini shumë çaj dhe merrni këto tableta.
Herr Hoxha: Wie oft soll ich die Tabletten nehmen?
Sa shpesh duhet t’i marr tabletat?
Ärztin: Dreimal täglich nach dem Essen.
Tri herë në ditë pas ngrënies.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Numri i urgjencës në Gjermani dhe në gjithë BE-në është 112. Jashtë orarit të klinikave, për raste jo urgjente, telefono 116 117 (ärztlicher Bereitschaftsdienst).
- Nëse je i sëmurë dhe nuk shkon në punë, duhet ta njoftosh punëdhënësin menjëherë dhe të kesh raport mjekësor (Krankmeldung), zakonisht nga dita e katërt, ose më herët nëse e kërkon kontrata.
- Merr gjithmonë me vete kartën e sigurimit shëndetësor (Versichertenkarte) te mjeku.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Si thuhet ‘më dhemb koka’ me ‘Kopfschmerzen’?
Shiko zgjidhjen
Ich habe Kopfschmerzen. Ich habe Kopfschmerzen. Ose: Mein Kopf tut weh.
- Plotëso: Mein Bein tut ___.
Shiko zgjidhjen
weh. wehtun: Mein Bein tut weh.
- Urdhërorja ‘du’ e foljes ‘nehmen’?
Shiko zgjidhjen
nimm. du nimmst → Nimm!
- Urdhërorja ‘Sie’ e foljes ‘kommen’?
Shiko zgjidhjen
Kommen Sie. Kommen Sie!
- Cili është numri i urgjencës në Gjermani?
Shiko zgjidhjen
112. 112 = ambulanca dhe zjarrfikësit.
- Si thuhet ‘recetë’ në gjermanisht (me artikull)?
Shiko zgjidhjen
das Rezept. das Rezept.
- Urdhërorja ‘du’ e foljes ‘fahren’?
Shiko zgjidhjen
fahr. Te urdhërorja a → ä nuk ndodh: Fahr!
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a1-19. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a1-19 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Si them ‘më dhemb’ në gjermanisht?
Ich habe …schmerzen (Kopfschmerzen, Bauchschmerzen) ose … tut weh (Mein Kopf tut weh).
Çfarë është Krankmeldung?
Është raporti mjekësor që vërteton se je i sëmurë dhe nuk mund të punosh. Zyrtarisht quhet Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung (AU).
Si formohet urdhërorja në gjermanisht?
Për ‘Sie’: paskajorja + Sie (Kommen Sie!). Për ‘du’: rrënja e foljes (Komm!). Për ‘ihr’: forma e ihr pa përemër (Kommt!).
