Dativi është rasa e marrësit. Përgjigjet në pyetjen ‘kujt?’: Unë i jap (kujt?) vëllait tim një libër. Shqipja e ka këtë rasë (dhanorja), prandaj logjika të është e njohur. Dativi përdoret edhe pas shumë parafjalëve dhe disa foljeve të rëndësishme, si ‘gefallen’ (më pëlqen) dhe ‘helfen’ (ndihmoj).
Në këtë mësim mëson
- Të lakosh artikujt dhe përemrat pronorë në dativ
- Të përdorësh përemrat vetorë mir, dir, ihm, ihr, uns, euch, ihnen
- Të njohësh foljet që kërkojnë dativ
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| helfen + D | – | ndihmoj dikë |
| danken + D | – | falënderoj dikë |
| gefallen + D | – | i pëlqen dikujt |
| gehören + D | – | i përket dikujt |
| schmecken + D | – | i shijon dikujt |
| passen + D | – | i shkon, i përshtatet |
| antworten + D | – | i përgjigjem dikujt |
| gratulieren + D | – | uroj dikë |
| geben + D + A | – | i jap dikujt diçka |
| schenken + D + A | – | i dhuroj dikujt diçka |
| zeigen + D + A | – | i tregoj dikujt diçka |
| erklären + D + A | – | i shpjegoj dikujt diçka |
| das Geschenk | die Geschenke | dhuratë |
| der Kollege / die Kollegin | – | koleg / kolege |
| der Nachbar / die Nachbarin | – | fqinj / fqinje |
Artikujt në dativ
Në shumës, emri merr -n në dativ nëse nuk e ka: die Kinder → den Kindern, die Freunde → den Freunden. Përjashtim: emrat me -s (den Autos).
| Mashkullore | Femërore | Asnjanëse | Shumës | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der / ein / mein | die / eine / meine | das / ein / mein | die / – / meine |
| Dativ | dem / einem / meinem | der / einer / meiner | dem / einem / meinem | den / – / meinen (+ n) |
Përemrat vetorë në dativ
| Nominativ | Akkusativ | Dativ | Shqip (dativ) |
|---|---|---|---|
| ich | mich | mir | mua / më |
| du | dich | dir | ty / të |
| er | ihn | ihm | atij / i |
| sie | sie | ihr | asaj / i |
| es | es | ihm | atij / i |
| wir | uns | uns | neve / na |
| ihr | euch | euch | juve / ju |
| sie | sie | ihnen | atyre / u |
| Sie | Sie | Ihnen | juve / ju (e sjellshme) |
- Kannst du mir helfen?
A mund të më ndihmosh? - Das Essen schmeckt mir.
Ushqimi më shijon. - Wie geht es Ihnen?
Si jeni? (fjalë për fjalë: si i shkon juve?) - Die Jacke gefällt ihr.
Xhaketa i pëlqen asaj.
Rendi: dativi para akuzativit
Kur fjalia ka dy kundrinorë dhe të dy janë emra, dativi (personi) vjen para akuzativit (sendi): Ich gebe meinem Bruder das Buch.
Kur akuzativi është përemër, ai vjen i pari: Ich gebe es meinem Bruder. Ich gebe es ihm.
Dialog: Dhurata për kolegen
Nils: Lisa hat morgen Geburtstag. Was schenken wir ihr?
Lisa ka ditëlindjen nesër. Çfarë t’i dhurojmë?
Blerta: Vielleicht ein Buch? Lesen gefällt ihr sehr.
Ndoshta një libër? Leximi i pëlqen shumë.
Nils: Gute Idee. Und wir gratulieren ihr alle zusammen um zehn.
Ide e mirë. Dhe e urojmë të gjithë bashkë në orën dhjetë.
Blerta: Gehört dir dieser Kuli?
A është yti ky stilolaps?
Nils: Nein, der gehört meinem Kollegen. Danke dir!
Jo, është i kolegut tim. Faleminderit!
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- ‘Das gefällt mir’ = më pëlqen (fjalë për fjalë: kjo më pëlqen mua), si në shqip. Ai që pëlqen është në dativ. Mos thuaj ‘Ich gefalle das’.
- ‘helfen’ kërkon dativ, jo akuzativ: ‘Ich helfe dir’, jo ‘Ich helfe dich’. Ky është një nga gabimet më të shpeshta.
- Shprehja ‘Wie geht es dir/Ihnen?’ është dativ. Prandaj thuhet ‘Mir geht es gut’.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Kannst du ___ helfen? (unë)
Shiko zgjidhjen
mir. helfen + dativ: mir.
- Plotëso: Ich gebe ___ Bruder das Buch. (mein)
Shiko zgjidhjen
meinem. der Bruder → dativ: meinem Bruder.
- Plotëso: Das Kleid gefällt ___. (ajo)
Shiko zgjidhjen
ihr. sie → dativ: ihr.
- Plotëso: Ich danke ___. (ju, e sjellshme)
Shiko zgjidhjen
Ihnen. Sie → dativ: Ihnen.
- Plotëso: Wir helfen ___ Kindern. (die)
Shiko zgjidhjen
den. Shumës në dativ: den Kindern.
- Plotëso: Das Auto gehört ___ Frau. (die)
Shiko zgjidhjen
der. die → dativ: der.
- Plotëso: Mir geht es gut. Und ___? (ti)
Shiko zgjidhjen
dir. du → dativ: dir.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-3. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-3 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Çfarë është dativi në gjermanisht?
Dativi është rasa e marrësit (kujt?), si dhanorja në shqip. Artikujt ndryshojnë: der/das → dem, die → der, shumës → den.
Cilat folje kërkojnë dativ?
Më të shpeshtat: helfen, danken, gefallen, gehören, schmecken, passen, antworten, gratulieren. Foljet geben, schenken, zeigen marrin dativ për personin dhe akuzativ për sendin.
Si thuhet ‘më pëlqen’ në gjermanisht?
Das gefällt mir. Për ushqimin: Das schmeckt mir. Për aktivitete: Ich spiele gern Fußball.
