Me fjalitë relative përshkruan një person ose send pa filluar një fjali të re: ‘Burri që banon pranë nesh është mjek’. Në gjermanisht ‘që’ nuk është një fjalë e vetme. Përemri relativ merr gjininë nga emri dhe rasën nga roli që ka në fjalinë relative. Duket e vështirë, por ka vetëm dy rregulla.
Në këtë mësim mëson
- Të ndërtosh fjali relative në nominativ dhe akuzativ
- Të njohësh përemrat relativë në dativ
- Të vendosësh foljen në fund të fjalisë relative
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| der Nachbar | die Nachbarn | fqinj |
| die Firma | die Firmen | firmë |
| das Restaurant | die Restaurants | restorant |
| der Film | die Filme | film |
| das Geschäft | die Geschäfte | dyqan; biznes |
| empfehlen | – | rekomandoj |
| kennenlernen | – | njihem me |
| leihen | – | huazoj |
| reparieren | – | riparoj |
| bekannt | – | i njohur |
| nett | – | i këndshëm |
| gemütlich | – | i rehatshëm |
Dy rregullat
1) GJINIA dhe NUMRI i përemrit relativ vijnë nga emri që përshkruan (der Mann → der/den/dem).
2) RASA varet nga roli i përemrit brenda fjalisë relative: kryefjalë → nominativ, kundrinor → akuzativ, pas foljes/parafjalës me dativ → dativ.
Fjalia relative ndahet me presje dhe folja shkon në FUND.
Përemrat relativë
Janë pothuajse njësoj si artikujt e shquar. Dallimi i vetëm: dativi shumës ‘denen’.
| Mashkullore | Femërore | Asnjanëse | Shumës | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
Shembuj
| Fjalia | Roli | Shqip |
|---|---|---|
| Der Mann, der neben uns wohnt, ist Arzt. | kryefjalë → der | Burri që banon pranë nesh është mjek. |
| Der Mann, den ich gestern getroffen habe, ist Arzt. | kundrinor → den | Burri që takova dje është mjek. |
| Der Mann, dem ich geholfen habe, ist Arzt. | helfen + dativ → dem | Burri që ndihmova është mjek. |
| Die Frau, die im Büro arbeitet, heißt Sara. | kryefjalë → die | Gruaja që punon në zyrë quhet Sara. |
| Das Restaurant, das du empfohlen hast, ist super. | kundrinor → das | Restoranti që rekomandove është i shkëlqyer. |
| Die Kollegen, mit denen ich arbeite, sind nett. | mit + dativ shumës → denen | Kolegët me të cilët punoj janë të këndshëm. |
Dialog: Kolegët e rinj
Petra: Wer ist der Mann, der da am Fenster steht?
Kush është burri që qëndron atje te dritarja?
Luljeta: Das ist Herr Kraus, der neue Chef, den wir gestern kennengelernt haben.
Ky është zoti Kraus, shefi i ri, që e njohëm dje.
Petra: Ah, und die Frau, mit der er spricht?
Ah, po gruaja me të cilën po flet?
Luljeta: Das ist Frau Nowak. Sie leitet das Team, in dem ich jetzt arbeite.
Kjo është zonja Nowak. Ajo drejton ekipin ku punoj tani.
Petra: Und? Ist das ein Team, das dir gefällt?
Dhe? A është një ekip që të pëlqen?
Luljeta: Ja, die Leute, mit denen ich arbeite, sind sehr nett.
Po, njerëzit me të cilët punoj janë shumë të këndshëm.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Mos e përkthe ‘që’ me ‘dass’ në fjalitë relative! ‘Der Mann, dass …’ është gabim. ‘dass’ është ‘që’ pas foljeve si sagen, glauben, wissen.
- Parafjala shkon para përemrit relativ: die Frau, MIT DER ich spreche (gruaja me të cilën flas).
- Për ta gjetur rasën, bëje fjalinë relative fjali të pavarur: ‘… den ich gestern getroffen habe’ → Ich habe den Mann gestern getroffen → akuzativ → den.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Plotëso: Der Mann, ___ neben uns wohnt, ist Arzt.
Shiko zgjidhjen
der. Kryefjalë, mashkullore → der.
- Plotëso: Der Film, ___ ich gestern gesehen habe, war gut.
Shiko zgjidhjen
den. Kundrinor, mashkullore → den.
- Plotëso: Die Frau, ___ im Büro arbeitet, heißt Sara.
Shiko zgjidhjen
die. Kryefjalë, femërore → die.
- Plotëso: Das Buch, ___ du mir geliehen hast, ist spannend.
Shiko zgjidhjen
das. Kundrinor, asnjanëse → das.
- Plotëso: Der Kollege, ___ ich geholfen habe, dankt mir. (helfen + D)
Shiko zgjidhjen
dem. helfen + dativ, mashkullore → dem.
- Plotëso: Die Leute, mit ___ ich arbeite, sind nett.
Shiko zgjidhjen
denen. mit + dativ shumës → denen.
- Plotëso: Die Firma, bei ___ ich arbeite, ist groß.
Shiko zgjidhjen
der. bei + dativ, femërore → der.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-19. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-19 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Si formohet fjalia relative në gjermanisht?
Me përemrin relativ (der, die, das, den, dem, denen…), që merr gjininë nga emri dhe rasën nga roli në fjalinë relative. Folja shkon në fund.
Cili është dallimi mes ‘das’ dhe ‘dass’?
‘das’ me një s mund të jetë artikull ose përemër relativ (das Buch, das ich lese). ‘dass’ me dy s është lidhëz pas foljeve si sagen, glauben, wissen (Ich weiß, dass …).
Si thuhet ‘me të cilin’ në gjermanisht?
mit dem (mashkullore/asnjanëse), mit der (femërore), mit denen (shumës).
