Sistemi shëndetësor gjerman është i mirë, por ka rregullat e veta: fillon te mjeku i familjes (Hausarzt), për specialistin të duhet shpesh një Überweisung (dërgesë), dhe gjithçka funksionon me termine. Ky mësim të jep fjalorin për t’u orientuar pa stres. Informacioni është i përgjithshëm; për pyetje konkrete pyet Krankenkasse-n ose mjekun tënd.
Në këtë mësim mëson
- Të kuptosh si funksionon sistemi: Hausarzt, Facharzt, Notaufnahme
- Të rezervosh termin dhe të shpjegosh problemin
- Të kuptosh udhëzimet e farmacisë
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shumësi | Shqip |
|---|---|---|
| die Krankenkasse | die Krankenkassen | kompania e sigurimit shëndetësor |
| die Krankenversicherung | die Krankenversicherungen | sigurimi shëndetësor |
| gesetzlich / privat versichert | – | i siguruar publik / privat |
| der Hausarzt / die Hausärztin | – | mjeku i familjes |
| der Facharzt / die Fachärztin | – | mjek specialist |
| die Überweisung | die Überweisungen | dërgesë te specialisti |
| das Wartezimmer | die Wartezimmer | dhoma e pritjes |
| die Sprechstunde | die Sprechstunden | orari i vizitave |
| die Notaufnahme | die Notaufnahmen | urgjenca e spitalit |
| der Notruf | – | thirrja e urgjencës (112) |
| die Apotheke | die Apotheken | farmaci |
| das Medikament | die Medikamente | ilaç |
| verschreibungspflichtig | – | vetëm me recetë |
| die Nebenwirkung | die Nebenwirkungen | efekt anësor |
| die Allergie | die Allergien | alergji |
| die Impfung | die Impfungen | vaksinë |
| die Untersuchung | die Untersuchungen | kontroll, ekzaminim |
| der Blutdruck | – | tensioni i gjakut |
| schwanger | – | shtatzënë |
| die Zuzahlung | die Zuzahlungen | pagesë shtesë (pjesa që paguan pacienti) |
Si funksionon
Në Gjermani sigurimi shëndetësor është i detyrueshëm. Shumica janë të siguruar në një Krankenkasse publike (gesetzlich versichert) dhe marrin një kartë (Versichertenkarte), që e tregojnë te çdo mjek.
Zakonisht fillon te Hausarzt. Për shumë specialistë, Hausarzt të jep një Überweisung. Te gjinekologu, okulisti dhe dentisti mund të shkosh edhe drejtpërdrejt.
Jashtë orarit, për raste jo urgjente: 116 117 (ärztlicher Bereitschaftsdienst). Për emergjenca: 112 ose Notaufnahme në spital.
Për ilaçet me recetë, pacientët e siguruar publikisht zakonisht paguajnë vetëm një pagesë të vogël shtesë (Zuzahlung), me disa përjashtime.
Fraza për terminin dhe te mjeku
| Gjermanisht | Shqip |
|---|---|
| Ich möchte einen Termin vereinbaren. | Dua të lë një termin. |
| Ich bin neu hier. Nehmen Sie noch neue Patienten auf? | Jam i ri këtu. A pranoni ende pacientë të rinj? |
| Es ist dringend. | Është urgjente. |
| Ich brauche eine Überweisung zum Hautarzt. | Më duhet një dërgesë te dermatologu. |
| Ich bin allergisch gegen Penicillin. | Jam alergjik ndaj penicilinës. |
| Ich nehme regelmäßig Medikamente gegen Bluthochdruck. | Marr rregullisht ilaçe për tensionin e lartë. |
| Wie oft muss ich das nehmen? | Sa shpesh duhet ta marr? |
Në farmaci: udhëzimet
dreimal täglich = tri herë në ditë; vor / nach dem Essen = para / pas ngrënies; auf nüchternen Magen = esull; morgens / abends = në mëngjes / në mbrëmje; bei Bedarf = sipas nevojës; nicht mit Alkohol einnehmen = mos e merr me alkool.
Dialog: Në farmaci
Apothekerin: Guten Tag, was kann ich für Sie tun?
Mirëdita, çfarë mund të bëj për ju?
Hana: Ich habe hier ein Rezept von meiner Ärztin.
Kam këtu një recetë nga mjekja ime.
Apothekerin: Danke. Sind Sie gesetzlich versichert?
Faleminderit. Jeni e siguruar në sigurimin publik?
Hana: Ja. Wie muss ich die Tabletten nehmen?
Po. Si duhet t’i marr tabletat?
Apothekerin: Zweimal täglich, morgens und abends, nach dem Essen. Und bitte keinen Alkohol dazu.
Dy herë në ditë, në mëngjes dhe në mbrëmje, pas ngrënies. Dhe ju lutem, pa alkool.
Hana: Gibt es Nebenwirkungen?
A ka efekte anësore?
Apothekerin: Manchmal wird man etwas müde. Die Zuzahlung beträgt fünf Euro.
Ndonjëherë njeriu lodhet pak. Pagesa shtesë është pesë euro.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Fjala ‘Rezept’ do të thotë edhe ‘recetë mjekësore’, edhe ‘recetë gatimi’.
- Në Gjermani farmacia (Apotheke, me ‘A’ të kuqe) nuk është drogeri (dm, Rossmann). Ilaçet shiten vetëm në farmaci.
- Nëse nuk kupton mjekun, kërko: ‘Können Sie das bitte einfacher erklären?’ (A mund ta shpjegoni më thjesht?). Ke të drejtë ta kuptosh diagnozën tënde.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Si thuhet ‘dërgesë te specialisti’ (me artikull)?
Shiko zgjidhjen
die Überweisung. die Überweisung.
- Si thuhet ‘urgjenca e spitalit’ (me artikull)?
Shiko zgjidhjen
die Notaufnahme. die Notaufnahme.
- Cili numër përdoret jashtë orarit për raste mjekësore jo urgjente në Gjermani?
Shiko zgjidhjen
116117. 116 117 = ärztlicher Bereitschaftsdienst.
- Çfarë do të thotë ‘dreimal täglich’?
Shiko zgjidhjen
tri herë në ditë. dreimal täglich = tri herë në ditë.
- Plotëso: Ich möchte einen Termin ___. (lë, caktoj)
Shiko zgjidhjen
vereinbaren. einen Termin vereinbaren / machen.
- Si thuhet ‘efekt anësor’ (me artikull)?
Shiko zgjidhjen
die Nebenwirkung. die Nebenwirkung.
- Plotëso: Ich bin allergisch ___ Penicillin.
Shiko zgjidhjen
gegen. allergisch gegen + akuzativ.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-18. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-18 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Çfarë është Krankenkasse?
Është kompania e sigurimit shëndetësor në Gjermani. Sigurimi është i detyrueshëm, dhe shumica janë në një Krankenkasse publike.
Çfarë është Überweisung?
Është dërgesa që të jep mjeku i familjes për të shkuar te një specialist.
Ku shkoj në Gjermani kur jam i sëmurë natën ose në fundjavë?
Për raste jo urgjente telefono 116 117. Për emergjenca telefono 112 ose shko në Notaufnahme të spitalit.
