Në A1 mësove si formohet Perfekti. Tani është koha të mësosh sistematikisht foljet e parregullta, sepse pikërisht ato janë më të përdorurat. Në vend që t’i mësosh një nga një, i kemi grupuar sipas modelit të zanores. Kështu truri i mban mend më lehtë.
Në këtë mësim mëson
- Të mësosh 40 foljet e parregullta më të shpeshta
- Të njohësh modelet e ndryshimit të zanores
- Të dish cilat marrin sein
Fjalori: fjalët kryesore të mësimit
| Gjermanisht | Shqip |
|---|---|
| beginnen – begann – hat begonnen | filloj |
| bleiben – blieb – ist geblieben | qëndroj |
| bringen – brachte – hat gebracht | sjell |
| denken – dachte – hat gedacht | mendoj |
| essen – aß – hat gegessen | ha |
| fahren – fuhr – ist gefahren | udhëtoj |
| finden – fand – hat gefunden | gjej |
| fliegen – flog – ist geflogen | fluturoj |
| geben – gab – hat gegeben | jap |
| gehen – ging – ist gegangen | shkoj |
| helfen – half – hat geholfen | ndihmoj |
| kommen – kam – ist gekommen | vij |
| lesen – las – hat gelesen | lexoj |
| liegen – lag – hat gelegen | rri shtrirë |
| nehmen – nahm – hat genommen | marr |
| schlafen – schlief – hat geschlafen | fle |
| schreiben – schrieb – hat geschrieben | shkruaj |
| sehen – sah – hat gesehen | shoh |
| sprechen – sprach – hat gesprochen | flas |
| stehen – stand – hat gestanden | qëndroj në këmbë |
| treffen – traf – hat getroffen | takoj |
| trinken – trank – hat getrunken | pi |
| tun – tat – hat getan | bëj |
| vergessen – vergaß – hat vergessen | harroj |
| verlieren – verlor – hat verloren | humb |
| werden – wurde – ist geworden | bëhem |
| wissen – wusste – hat gewusst | di |
Modelet e zanoreve
Shumica e foljeve të parregullta ndjekin disa modele. Mësoji me radhë: paskajore – Präteritum – Partizip II.
| Modeli | Shembuj |
|---|---|
| ei – ie – ie | schreiben – schrieb – geschrieben; bleiben – blieb – geblieben |
| ei – i – i | schneiden – schnitt – geschnitten; streiten – stritt – gestritten |
| i – a – u | finden – fand – gefunden; trinken – trank – getrunken; singen – sang – gesungen |
| e – a – o | sprechen – sprach – gesprochen; helfen – half – geholfen; nehmen – nahm – genommen |
| e – a – e | geben – gab – gegeben; lesen – las – gelesen; sehen – sah – gesehen; essen – aß – gegessen |
| a – u – a | fahren – fuhr – gefahren; tragen – trug – getragen; waschen – wusch – gewaschen |
| a – ie – a | schlafen – schlief – geschlafen; fallen – fiel – gefallen; halten – hielt – gehalten |
| ie – o – o | fliegen – flog – geflogen; verlieren – verlor – verloren; schließen – schloss – geschlossen |
Foljet e përziera
Disa folje ndryshojnë zanoren, por marrin mbaresat e foljeve të rregullta (-te, -t): bringen – brachte – gebracht, denken – dachte – gedacht, kennen – kannte – gekannt, wissen – wusste – gewusst, nennen – nannte – genannt.
Me sein
Nga lista, me ‘sein’ shkojnë: gehen, kommen, fahren, fliegen, laufen, bleiben, werden, sein, fallen, sterben, aufstehen, einschlafen, umziehen, passieren. Kujtesë: lëvizje nga A në B, ndryshim gjendjeje, plus sein dhe bleiben.
- Ich bin 2019 nach Deutschland gekommen.
Erdha në Gjermani më 2019. - Wir sind umgezogen.
U shpërngulëm. - Er ist Vater geworden.
Ai u bë baba. - Ich habe meinen Schlüssel verloren.
Humba çelësin.
Dialog: Pas pushimeve
Stefan: Wo bist du im Urlaub gewesen?
Ku ishe me pushime?
Albana: Ich bin nach Albanien geflogen. Ich habe meine Familie besucht.
Fluturova për në Shqipëri. Vizitova familjen.
Stefan: Wie lange bist du geblieben?
Sa gjatë qëndrove?
Albana: Drei Wochen. Wir sind viel ans Meer gefahren und haben jeden Tag Fisch gegessen.
Tri javë. Shkuam shpesh në det dhe hëngrëm peshk çdo ditë.
Stefan: Hast du mir etwas mitgebracht?
Më solle ndonjë gjë?
Albana: Natürlich! Ich habe dir Raki mitgebracht.
Natyrisht! Të solla raki.
Këshilla dhe gabime të shpeshta
- Mëso 5 folje në ditë me formën e plotë (gehen – ging – ist gegangen). Pas tetë ditësh i ke të 40-at.
- Te fjalori gjerman gjen ‘ist’ ose ‘hat’ para pjesores. Kjo të thotë menjëherë nëse folja merr sein apo haben.
- Foljet me parashtesë ndjekin foljen bazë: kommen → gekommen, prandaj ankommen → angekommen, bekommen → bekommen.
Ushtrime me zgjidhje
Mendo përgjigjen, pastaj kliko për të parë zgjidhjen.
- Partizip II e ‘schreiben’?
Shiko zgjidhjen
geschrieben. schreiben – schrieb – geschrieben.
- Partizip II e ‘finden’?
Shiko zgjidhjen
gefunden. finden – fand – gefunden.
- Partizip II e ‘sprechen’?
Shiko zgjidhjen
gesprochen. sprechen – sprach – gesprochen.
- Plotëso: Ich ___ 2019 nach Deutschland gekommen.
Shiko zgjidhjen
bin. kommen → sein.
- Partizip II e ‘bringen’?
Shiko zgjidhjen
gebracht. Folje e përzier: gebracht.
- Plotëso: Wir ___ drei Wochen geblieben.
Shiko zgjidhjen
sind. bleiben → sein.
- Partizip II e ‘wissen’?
Shiko zgjidhjen
gewusst. wissen – wusste – gewusst.
Praktiko live në chat
Hyr në Chat Shqip dhe shkruaj !ushtrim a2-1. GjermanBot të bën pyetje nga ky mësim dhe të jep pikë për çdo përgjigje të saktë. Provo edhe !artikull për lojën der/die/das, dhe !fjalor a2-1 për fjalorin.
Pyetje të shpeshta
Sa folje të parregullta ka gjermanishtja?
Rreth 200, por në përdorimin e përditshëm mjaftojnë 40–60 më të shpeshtat. Shumica ndjekin modele zanoresh që i bëjnë më të lehta për t’u mësuar.
Si ta di nëse një folje merr haben apo sein?
Me sein shkojnë foljet e lëvizjes nga një vend në tjetrin, foljet e ndryshimit të gjendjes, dhe sein, bleiben, werden, passieren. Të tjerat marrin haben.
Çfarë janë foljet e përziera?
Folje si bringen, denken, kennen, wissen, që ndryshojnë zanoren, por marrin mbaresat e rregullta -te dhe -t.
